Μνημεία+Θεσσαλονίκης+και+Τοπόσημα

[[image:back1s.jpg width="41" height="41" link="Θέματα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ"]]Επιστροφή στα θέματα της ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Ο Λευκός Πύργος

Κατασκευή ===Είναι κυλινδρική κατασκευή με ύψος 33,9 μ. και διάμετρο 22,7 μ. Έχει έξι ορόφους, οι οποίοι επικοινωνούν με εσωτερικό κλιμακοστάσιο, το οποίο ελίσσεται κοχλιωτά και σε επαφή με τον εξωτερικό τοίχο. Με αυτό τον τρόπο, σε κάθε όροφο υπάρχει μια κεντρική κυκλική αίθουσα διαμέτρου 8,5 μ, με την οποία επικοινωνούν μικρότερα τετράπλευρα δωμάτια, ανοιγμένα στο πάχος του εξωτερικού τοίχου. Ο 6ος όροφος έχει μόνο κεντρική αίθουσα και έξω από αυτήν ένα δώμα με θέα του τοπίου γύρω από τον πύργο. Η ύπαρξη αφοδευτηρίων, τζακιών και καπναγωγών δείχνει πως ο πύργος προοριζόταν όχι μόνο ως αμυντικό έργο αλλά και για στρατιωτικό κατάλυμα.===

Ονομασίες

=== Στην αρχή ονομαζόταν Πύργος του Λέοντος, όπως αναφέρει τουρκική επιγραφή του 1535-1536, η οποία υπήρχε στην είσοδό του εξωτερικού περιβόλου (τώρα κατεδαφισμένος) και η οποία μάλλον αναφερόταν στη χρονολογία κατασκευής του περιβόλου. Από τον 17ο αιώνα και μετά ονομαζόταν ανεπίσημα //Φρούριο της Καλαμαριάς// και //Πύργος των Γενιτσάρων//. Μετά την διάλυση του τάγματος των Γενίτσαρων το 1826 αποκτά το όνομα //Kanli-Kule//, δηλαδή //Πύργος του Αίματος// λόγω των σφαγών των Γενιτσάρων. Το όνομα διατηρείται και μετά το 1826 λόγω της λειτουργίας του ως φυλακή μελλοθανάτων και τόπο βασανιστηρίων, τα οποία συχνά εκτελούνταν από τους Γενιτσάρους γεμίζοντας με αίμα τους τοίχους. Το σύγχρονο όνομά του το πήρε όταν ένας εβραίος κατάδικος, ο Nathan Guidili, τον ασβέστωσε με αντάλλαγμα την ελευθερία του, το 1891. Μέχρι το 1912 ο χριστιανικός πληθυσμός συνεχίζει να τον αναφέρει //Kanli-Kule//, ενώ ο εβραϊκός υιοθετεί το //Torre Blanca//, που υιοθετούν και οι τούρκοι ως // Beyaz-Kule // , δηλαδή Λευκός Πύργος. ===

Ιστορία
=== Κατά την Τουρκοκρατία έγιναν προσθήκες και τροποποιήσεις στα τείχη της πόλης, στις οποίες εντάσσεται και ο Λευκός Πύργος, μαζί με το Επταπύργιο και τον ( Πύργο Τριγωνίου). Ο τελευταίος χρονολογείται τον 16ο αιώνα. ===

=== Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς χτίστηκε, στη θέση προϋπάρχοντος βυζαντινού πύργου, ο οποίος συνέδεε το ανατολικό τμήμα της οχύρωσης της Θεσσαλονίκης (που σώζεται και σήμερα), με το θαλάσσιο (το οποίο κατεδαφίστηκε το 1867). Παλιότερα πιστευόταν πως ήταν έργο των Βενετών αλλά αυτό έχει πια απορριφθεί από τη σύγχρονη ιστοριογραφία. Κατά μία εκδοχή, η χρονολογία κατασκευής του μνημείου τοποθετείται περί το 1450-1470, λίγο μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους (1430) και πρόκειται για ένα από τα προτιμότερα δείγματα οθωμανικής οχυρωματικής που λαμβάνει υπόψη της το πυροβολικό. ===

media type="youtube" key="95ZSVG3LsB4" height="366" width="487" align="center"

Η καμάρα της Θεσσαλονίκης Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά μνημεία της Θεσσαλονίκης είναι η **Θριαμβική Αψίδα του Γαλερίου**, γνωστή και ως **Καμάρα**, που βρίσκεται στην πάνω πλευρά της οδού Εγνατίας και σε μικρή απόσταση από την Ροτόντα. Η τέχνη των ανάγλυφων της Καμάρας είναι αφηγηματική και συγχρόνως διακοσμητική.

Η Καμάρα είναι κτίσμα της εποχής της Ρωμαϊκής "Τετραχίας" (αρχές 4ου μΧ. αιώνα) και αποτελεί το ένα σκέλος (δυτικό) μίας στεγασμένης στοάς, που σχηματιζόταν από αψίδες και τόξα. Κατασκευάστηκε για να τιμηθεί ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Γαλέριος, όταν αυτός επέστρεψε νικητής στην πόλη (περί το 306 μΧ.) μετά από πολέμους του κατά των Περσών. Η θριαμβική αυτή αψίδα ήταν τοποθετημένη κάθετα στην αρχαία Εγνατία, που διέσχιζε την πόλη (δυτικά προς ανατολικά) και αποτελούσε μέρος του λεγόμενου Γαλεριανού συγκροτήματος (Ρωμαϊκά Ανάκτορα), που αναπτύσσονταν κύρια νοτιοδυτικότερα, στις σημερινές πλατείες Ναυαρίνου και Ιπποδρομίου. Η αψίδα του Γαλερίου αποτελεί στοιχείο του Γαλεριανού Συγκροτήματος στο Ν.Α τμήμα του ιστορικού κέντρου της Θεσ/νίκης. Σήμερα σώζονται δύο κύριοι πεσσοί και ένας δευτερεύων, που συνδέονται με πλίνθινο τόξο. Οι κύριοι πεσσοί φέρουν επένδυση από μαρμάρινες πλάκες με ανάγλυφες παραστάσεις, που αφηγούνται γεγονότα από τις πολεμικές επιχειρήσεις του Γαλερίου κατά των Περσών. Το κεντρικό τοξωτό άνοιγμα είναι πλάτους 9,7 μ. και ύψους 12,5 μ. και το μικρότερο πλάτους 4,85 μ. και ύψους 6,5 μ.

Πύργος του ΟΤΕ


Ο Πύργος του ΟΤΕ είναι πύργος τηλεπικοινωνιών ύψους 76 μέτρων. Βρίσκεται στην κεντρική Θεσσαλονίκη, στο χώρο της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, η οποία είναι ένα από τα πιο μεγάλα γεγονότα του είδους της σε όλη την Ευρώπη. Κατασκευάστηκε το 1970 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Αλ. Αναστασιάδη, και χρησιμοποιήθηκε για αρκετά χρόνια ως περίπτερο του Οργανισμού Τηλεπικοινωνιών της Ελλάδας στη Διεθνή Έκθεση. Ανακαινίστηκε εσωτερικά το 2005. Σήμερα, χρησιμοποιείται από το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας Cosmote. Στην κορυφή του πύργου λειτουργεί περιστρεφόμενο εστιατόριο.

Πρωτοβυζαντινή περίοδος (330 - 610 μ.Χ.) = =  Άγιος Δημήτριος

=
 Βρίσκεται στην ομώνυμη οδό και είναι πεντάκλιτη βασιλική με εγκάρσιο κλίτος και με πλούσιο ζωγραφικό και μαρμάρινο διάκοσμο με περίτεχνα κιονόκρανα. Στο υπόγειο του ναού βρίσκεται ο χώρος μαρτυρίου του Αγίου. Από τα ψηφιδωτά του, ξεχωρίζει αυτό που απεικονίζει τον ίδιο τον άγιο με δύο μικρά παιδιά και ένα άλλο, που απεικονίζει τον άγιο ανάμεσα στον επίσκοπο και στον έπαρχο, οι οποίοι ανακαίνισαν το ναό. Ο σημερινός ναός κτίστηκε από τον επίσκοπο Ιωάννη τον 7ο αιώνα, στα ερείπια παλαιότερου ναού. ====== Το σημερινό κτίσμα είναι ξυλόστεγο χωρίς θόλο και οι διαστάσεις κάτοψής του είναι 43,58μ. (μήκος) και 33 μ. (πλάτος). Η χρονολογία ανέγερσης του ναού δε μας είναι επακριβώς γνωστή. Στο κείμενο των θαυμάτων του Αγίου Δημητρίου, διαβάζουμε ότι ο ναός οικοδομήθηκε από τον έπαρχο του Ιλλυρικού Λεόντιο το 412-413 μ.Χ. Άλλες ιστορικές και αρχαιολογικές ενδείξεις ωστόσο, τοποθετούν την ανέγερσή του έναν περίπου αιώνα αργότερα. Σύμφωνα με κάποιες πηγές, πρωτοχτίστηκε πάνω από ένα ρωμαϊκό λουτρό στο οποίο μαρτύρησε ο άγιος το 303 μ.Χ. Σύμφωνα με την παράδοση, από το σημείο όπου μαρτύρησε ο άγιος άρχισε να αναβλύζει μύρο. Το 324 που ορίστηκε ο χριστιανισμός σαν επίσημη θρησκεία του κράτους οι Θεσσαλονικείς οικοδόμησαν ένα μικρό τρίκλιτο ναό στο σημείο αυτό. Η φήμη του ναού αυτού σύνομα εξαπλώθηκε σε όλο τον χριστιανικό κόσμο διότι αποδείχτηκε ότι το μύρο είχε ιαματικές ιδιότητες. Προσκυνητές κατέφταναν από όλα τα μέρη του κόσμου για να προσευχηθούν και να θεραπευτούν. Ανάμεσα σε αυτούς προσήλθε και ο έπαρχος του Ιλλυρικού , Λεόντιος. Ο Λεόντιος θεραπεύτηκε από κάποια ανίατη ασθένεια που τον ταλάνιζε και σε ένδειξη ευγνωμοσύνης προς τον Άγιο, αντικατέστησε το μικρό τρίκλιτο ναό με μια επιβλητική Βασιλική το 413. Η Βασιλική στεκόταν εκεί μέχρι και τα χρόνια του αυτοκράτορα Ηρακλείου (610-641) όταν καταστράφηκε από φωτιά<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης

Ναός της βυζαντινής εποχής αφιερωμένος όχι σε Άγιο, αλλά στη Σοφία του Θεού.
Ιστορία <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">Ο χρόνος της κτίσεώς του δεν είναι απόλυτα εξακριβωμένος. Πιθανότατα χτίστηκε επί Ιουστινιανού, σε ρυθμό βασιλικής και στις αρχές του 8ου αιώνα στα ερείπια του παλαιού υψώθηκε ο νέος ναός σε ρυθμό βασιλικής με τρούλο. Τουλάχιστον δύο ναοί προϋπήρχαν στο χώρο του σημερινού, όπως αποδεικνύουν οι αρχαιολογικές ανασκαφές. Ο ναός από το 1585 μέχρι την απελευθέρωση της πόλης από τον τουρκικό ζυγό το 1912, ακολουθώντας την τύχη του ελληνισμού, μετατράπηκε σε τζαμί και έπαθε πολλές καταστροφές, ιδίως στον εσωτερικό του διάκοσμο. Έχει μάλιστα πολλές ομοιότητες, σε βαθμό μικρογραφίας, με τον ομώνυμο ναό της Κωνσταντινούπολης. <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">Αρχιτεκτονική <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">Ο ρυθμός του ναού σημαδεύει μια μεταβατική περίοδο από τη βασιλική με τρούλο σε σταυροειδή ναό με τρούλο. Έχει δηλαδή τον κυρίως ναό τετράγωνο, αλλά με την προσθήκη του τρούλου παρουσιάζει το σύστημα της τρουλωτής εκκλησίας σε σχήμα σταυρού. <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">Η δυτική είσοδος οδηγεί στο νάρθηκα, η στοά του οποίου επεκτείνεται στον κυρίως ναό, βόρεια και νότια, με κατάληξη τα παρεκκλήσια της ανατολικής πλευράς, δεξιά και αριστερά του ιερού βήματος, στο οποίο οδηγεί το κεντρικό κλίτος. Τέσσερις ογκώδεις τετράγωνοι στύλοι αριστερά και δεξιά συνδέονται μεταξύ τους με τόξα. Πάνω σ` αυτούς στηρίχτηκε ο θόλος, που επικάθεται στις κορυφές των τόξων και στα κοίλα σφαιρικά τρίγωνα, που συνδέουν τα τόξα μεταξύ τους. Ο τρούλος έχει διάμετρο 11 μ., ύψος 5,5 μ. και φέρει 12 παράθυρα.

= = Ροτόντα

<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">Το επιβλητικό, πλινθόκτιστο κτίσμα που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Απ<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. Παύλου και Φιλίππου<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">, άλλαξε πολλές φορές χρήση κατά τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας του<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. Γνωστό στους Θεσσαλονικείς ως <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">« Ροτόντα<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">», λόγω της κυκλικής του κάτοψης<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">, κτίστηκε πιθανότατα στα χρόνια του αυτοκράτορα Γαλέριου <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">(306-311 μ<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. Χ<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">.) και αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα μνημειώδους αρχιτεκτονικής της Ύστερης Ρωμαϊκής Περιόδου<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. Η αρχική του χρήση δεν μας είναι γνωστή με βεβαιότητα<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. Ιστορικοί και αρχαιολόγοι ερίζουν για περισσότερα από <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">50 χρόνια για το αν πρόκειται για ένα Πάνθεο ή ναό του Διός ή και Μαυσωλείο του ίδιου του αυτοκράτορα Γαλέριου<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">Τη χριστιανική ωστόσο ιστορία της Ροτόντας, τη γνωρίζουμε καλύτερα<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. Το μνημείο<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">, όπως και τόσα άλλα εκείνη την εποχή<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">, μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό στα χρόνια του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Α<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">’ ή λίγο αργότερα και αφιερώνεται στον Παντοκράτορα<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">, με την προσωνυμία <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">« Δύναμις<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">» ( ή κατά μία άλλη άποψη στους Αγ<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. Ασώματους<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">). Την ίδια εποχή<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">, ο πελώριος θόλος <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">( διαμέτρου <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">24 μέτρων<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">), οι καμάρες και τα τόξα των παραθύρων διακοσμήθηκαν με περίτεχνα ψηφιδωτά<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. Το εικονογραφικό πρόγραμμα του ναού ήταν εξαιρετικά σύνθετο και μας είναι σε γενικές γραμμές γνωστό<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. Στην κορυφή του τρούλου υπήρχε ο παντοκράτορας πλαισιωμένος από αγγέλους<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">, ενώ στη χαμηλότερη ζώνη <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">( που σώζεται σε καλύτερη κατάσταση<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">) υπήρχαν σειρές αγίων ιστάμενες μπροστά από ένα επαναλμβανόμενο αρχιτεκτονικό σκηνικό<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">. Ως κεντρικό θέμα εικονιζόταν μάλλον η δεύτερη έλευση του Χριστού<span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">.

Παναγία Αχειροποίητος <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">Ο ναός της Αχειροποιήτου βρίσκεται στο κέντρο της παλιάς πόλης της Θεσσαλονίκης, μεταξύ της Αρχαίας Αγοράς και της Ροτόντας, παράπλευρα και βόρεια της οδού Εγνατία. <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">Είναι ξυλόστεγη, τρίκλιτη βασιλική "ελληνιστικού" τύπου και αποτελεί, μαζί με τους ναούς της Θεσσαλονίκης Άγιο Δημήτριο και Αγία Σοφία χαρακτηριστικό δείγμα της παλιοχριστιανικής ναοδομίας. <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">Εξωτερικά το κτίσμα είναι λιτό κι απέριττο, με τους όγκους του συμμετρικά τοποθετημένους προς τον κατά την έννοια του μήκους άξονα. Το μεσαίο κλίτος, διαστάσεων 37μ. (μήκος) και 15,5μ. (πλάτος), υψώνεται πιο πάνω από τα δύο πλάγια και δίνει έτσι τη δυνατότητα να φωτιστεί το εσωτερικό του ναού και τα υπερώα, με τα "τρίλοβα" ή "πολύλοβα" παράθυρα που δημιουργούνται στους περιμετρικούς τοίχους. Ο καλός αυτός εσωτερικός φωτισμός είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα των εκκλησιαστικών κτισμάτων της περιόδου του 4ου και 5ου αιώνα (πρωτοχριστιανική εποχή), κατά την οποία κυριάρχησε στην αυτοκρατορία ο Χριστιανισμός, σαν επίσημη θρησκεία και ιδεολογία. <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">Αρχικά ο ναός είχε, προς τη δυτική πλευρά, εξωνάρθηκα από τον οποίο μόνο ίχνη σώζονται σήμερα. Ακόμα θεωρείται βέβαιο πως μπροστά από τον εξωνάρθηκα, στο χώρο του σημερινού πάρκου των Μακεδονομάχων, υπήρχε μία τετράγωνη αυλή με "περιστύλιο" (αίθριο), όπως στο ναό του Αγίου Δημητρίου. <span style="font-family: Book Antiqua,Book Antiqua;">Εσωτερικά ο νάρθηκας, που διαμορφώνεται κάθετα προς τα τρία κλίτη, επικοινωνεί με τον κυρίως ναό με τρεις θύρες, από τις οποίες η μεσαία είναι "τρίβηλος" (τριπλή) κι έκλεινε παλιά με κουρτίνες "βήλα". όπως συχνά απεικονίζεται σε βυζαντινές παραστάσεις. Τα δύο πλάγια κλίτη διαχωρίζονται από το κεντρικό με δύο μαρμάρινες κιοκοστοιχείες με "κορινθιάζοντα" κιονόκρανα φύλλων ακάνθου. Πάνω από τις κιονοστοιχίες του ισογείου, στα υπερώα, υπάρχουν άλλες αντίστοιχες κιονοστοιχίες, έτσι ώστε ο όλος χώρος εσωτερικά να γίνεται περισσότερο ανάλαφρος, ενώ συμβάλλει σε αυτό και ο άπλετος φωτισμός που προέρχεται από πλάγια παράθυρα του μνημείου. Στο μέσο της νότιας πλευράς (εξωτερικά ) υπάρχει ένα μικρό παρεκκλήσι-βαπτιστήριο. Άλλο ένα παρόμοιο υπάρχει στο τέλος του βόρειου κλίτους, παράπλευρα από την κόγχη του ιερού, που κυριαρχεί σαν αρχιτεκτονικό στοιχείο σε ολόκληρη την ανατολική όψη του κτίσματος.

Όσιος Δαβίδ (Μονή Λατόμου) Ο ναός του Οσίου Δαβίδ βρίσκεται στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης, κάτω και νοτιοδυτικά της μονής Βλατάδων. Ο μικρός αυτός ναός, που ανάγεται στα τέλη του 5ου ή στις αρχές του 6ου αιώνα, παρόλες τις διαφοροποιήσεις και επεμβάσεις που δέχθηκε κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, είναι μνημείο μοναδικής αρχαιολογικής και ιστορικής αξίας, καθώς αποτελεί τον πρόδρομο του //"//σταυροειδούς" ναού με τρούλο, όπου εμφανίστηκε πολύ αργότερα (δεύτερη χιλιετία). Αρχικά ο ναός ήταν τετράγωνος, με αψίδα στα ανατολικά, στον οποίο εγγράφονταν τέσσερις καμάρες, σε σχήμα σταυρού. Στο κέντρο ορθονώταν μία τετράγωνη βάση, που εδραζόταν στους τέσσερις //"//πεσσούς" των καμαρών. Πάνω στη βάση αυτή διαμορφωνόταν ένας -όχι απόλυτα κανονικός- τρούλος. Σήμερα ένα τμήμα του αρχικού ναού (δυτικό) δεν υπάρχει. Ο τρούλος αντικαταστάθηκε από κεραμωτή στέγη και η είσοδος στο ναό γίνεται από το νότο. Οι επεμβάσεις αυτές, που πραγματοποιήθηκαν όταν στη διάρκεια της τουρκοκρατίας ο ναός μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος (Σουλιτζέ ή Κεραμεντίν τζαμί), διαφοροποίησαν σε μεγάλο βαθμό το μοναδικό αυτό "σταυρόσχημο" παλαιοχριστιανικό μνημείο. Το όνομα Μονή Λατόμου οφείλεται στο ότι ο μικρός ναός υπήρξε καθολικό μοναστηριού με το όνομα αυτό στους πρώτους χρόνους του 9ου αιώνα. Το μοναστήρι λέγεται πως το έκτισε η κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού Γαλέριου, Θεοδώρα, που είχε κρυφά βαπτιστεί χριστιανή από τον αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης Αλέξανδρο. Όταν ο Γαλέριος έφυγε από τη Θεσσαλονίκη για κάποια εκστρατεία, η Θεοδώρα μετέτρεψε ένα "βαλανείο" που υπήρχε εκεί, στη θέση που οι Έλληνες την ονόμαζαν "λατομεία", σε "ιερόν πνεύματος Θεού καταγώγιον" (χριστιανικό ναό). Μάλιστα η ίδια παράδοση αναφέρει πως το μοναδικό παλαιοχριστιανικό ψηφιδωτό του Χριστού στο ναό κατασκευάστηκε με εντολή της Θεοδώρας, παρόλο ότι αυτό είναι ασφαλώς μεταγενέστερο (5ος ή αρχές 6ου αιώνα). Το ψηφιδωτό αυτό, που είναι τοποθετημένο στην αψίδα του ιερού, παριστάνει το "όραμα" του προφήτη Ιεζεκιήλ με το Χριστό "αγένειο" να κάθεται πάνω σε ένα πολύχρωμο φωτεινό τόξο. Το έργο σκεπάστηκε με "βόειον" δέρμα, για να σωθεί κατά τη διάρκεια της Εικονομαχίας και ανακαλύφθηκε τυχαία στα χρόνια του αυτοκράτορα Λέοντα του Αρμένιου (813-820). Από τότε και ως την τουρκοκρατία το μοναστήρι πήρε το όνομα "Χριστού Σωτήρος", ίσως από την παράσταση του περίφημου ψηφιδωτού του καθολικού του. Κατά την τουρκοκρατία και πάλι σκεπάστηκε με κονίαμα το ψηφιδωτό από τους Τούρκους, για να αποκαλυφθεί μόλις το 1921. Τότε δόθηκε στο ναό το όνομα του Οσίου Δαβίδ περισσότερο από ανάγκη να τιμηθεί ο "εν Θεσσαλονίκη ασκήσας ούτος Άγιος". Πέρα από το αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει το μνημείο και το περίφημο ψηφιδωτό του, στο ναό του Οσίου Δαβίδ υπάρχουν σημαντικές τοιχογραφίες του 12ου αιώνα, που αποτελούν σπουδαία και χαρακτηριστικά δείγματα της αγιογραφίας που γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση στη βυζαντινή Θεσσαλονίκη.